BlogZamane AynasıZamanede Gelişim

Whiplash Psikolojik Analiz

Whiplash son yıllarda çok konuşulan  ve en iyi film kurgusu ödülünü almış bir dram filmidir. Filmin başrol oyuncularında caz  okuyan bir bateri öğrencisini canlandıran Miles Teller ( Andrew Neyman) ve onun sert mizaçlı hocasını canlandıran (Terrence Fletcher)  J. K. Simmons‘dır. .

Film Andrew’un prova odasında yaptığı çalışmalarla başlar. Andrew ülkenin en  ünlü müzik konservatuarı olan Shaffer Konservatuarında okumakta ve 1. Sınıfa gitmektedir. Çocukluğundan  beri bateri çalan Andrew’un en büyük hayali ünlü caz baterist Buddy Rich gibi bateri çalabilmektir. Okulun caz duayeni Terrence Fletcher çok sert ve katı bir hocadır. Tüm öğrenciler Fletcher’ın müzik orkestrasında olmak ister fakat Fletcher oldukça seçici bir hocadır. Öğrencileri dinlemeye geldiği bir sırada Andrew’i orkestraya seçer ve yedek baterist yapar. Ertesi gün Andrew’un orkestradaki ilk günüdür ve çalacağı ilk şarkı Whiplashtır. Andrew, Fletcher’ın istediği tempoyu tutturamadığı için hakaretlere maruz kalır ve sınıfın önünde küçük düşürülür. Andrew’un cesaretinin kırılmasıyla olaylar gelişmeye başlar.

MÜKEMMELLİYETÇİ KİŞİLİK YAPISI

Andrew o günden sonra sıkı bir çalışma kampına girer ve dikkatini tek bir yöne vermeye karar verir. Elleri kanayana kadar bateri çalmaya başlar. Andrew kendisini Fletcher’a  kanıtlamak ister. Andrew  film boyunca mükemmeli yakalamaya çalışır ve en iyisi olmak için çabalar. Bunun en belirgin olduğu sahnelerden biri notaların bulunduğu dosyanın kaybolması ile Carl(baş baterist) yerine Andrew baş baterist olur ve Whıplashı’ı ezbere çalar. Bunun üzerine Fletcher Andrew’i baş baterist yapar ve Andrew mükemmeli yakalamaya başladığını düşünür.  Ailesi ile  olduğu bir yemekte akrabaları tarafından yaptığı iş küçümsenir ve akrabaları onun daha fazla para kazanabileceği mesleklere yönelmesini söyler fakat Andrew ailesine “34 yaşında sarhoş ve beş parasız şekilde ölüp insanların yemek masasında benden bahsetmesini, 90 yaşında zengin ve ayık şekilde ölüp kimse tarafından hatırlanmamaya tercih ederim.” diyerek  cevabını verir. Mükemmelliyetçi özelliğinin görüldüğü diğer bir sahne ise kız arkadaşı Nicole’dan ayrıldığı sahnedir. Nicole’e onun sıradan olduğunu ve hayallerini engelleyebileceğini söylemiştir ve ilişkisini mükemmel olma arzusu uğruna bitirmeye karar vermiştir. Eğer en iyi olacaksa başka hiçbir şeyle ilgilenmemesi gerektiğine inanır.

AŞAĞILIK DUYGUSU/ÜSTÜNLÜK ÇABASI

Bireysel psikolojinin kurucusu olan Alfred Adler’e göre insan doğası yaratıcı yetenekli ve seçim özgürlüğüne sahiptir. Adler’e göre her bireyin yaşamında bir amacı olduğunu ve buna ulaşmak için  amaçlı davranışlar sergilediğini söyler. Adler her insanın aşağılık duygusu ile dünyaya geldiğini savunur. Doğduğumuz andan itibaren kendimizi eksik ve güçsüz hissederiz ve bu aşağılık duygusu ile baş etmeye çabalarız. Bu çabaya üstünlük çabası adı verilir. Üstünlük çabası da aşağılık duygusu gibi doğuştan gelir Andrew’ kendisini çoğu zaman yetersiz hissetmiştir örneğin Fletcher’ın orkestrasına seçilmeden önce kendisini sürekli Ryan ile karşılaştırır ve başarısız hisseder.  Fletcher’ın orkestrasına girmesi de yetersizliğini tetiklenmiş çünkü Fletcher tarafından sürekli ağır hakaretlere uğramıştır Andrew üstünlük çabası ile birlikte en iyi olduğunu kanıtlamaya çalışmış zaman zaman bu çabayı yıkıcı bir şekilde kullanmaya başlamıştır. Örneğin kız arkadaşını terk etmesi, diğer bateristler Carl ve Ryan’ı aşağılaması( yarışmaya geç geldiği sırada onların hiçbir şey çalamayacağını söylemesi)  zamanla onu da Fletcher’a benzetmeye başlar.

FLETCHER

Terrence Fletcher da oldukça takıntılı ve mükemmelliyetçi bir karakterdir. Hata yapılmasını  kabul edemez, hata yapıldığını fark ettiğinde insanlar üzerinde psikolojik baskı oluşturur. Orkestradan bir öğrencinin akordunun bozuk olması sebebiyle öğrenciye hakaretler savurmuş öğrenciyi kovmuştur. Bir diğer kısım ise baş baterist seçimleri sırasında Andrew, Carl ve Ryan’ı saatlerce çalıştırmasıdır. Herhangi bir notanın yanlışı onu çılgına çevirmektedir. Ayrıca narsist tutumları da bulunan Fletcher , orkestrasından sürekli benim orkestram olarak bahseder ve otoriter bir lider olarak karşımıza çıkar. Öğrencilerin özel yaşamlar hakkında yorumlar yapar, öğrencilerine sandalye fırlatan Fletcher hem psikolojik şiddet hem de fiziksel şiddet uygulamaktadır.

DESTEK KAYNAKLARI

Andrew’un kariyerine çok fazla odaklanmasını destek kaynaklarının sınırlılığı ile açıklayabiliriz. Hayatımızdaki zorluklarla başa çıkmamızı sağlayan unsurlara destek kaynakları adını veririz. Bu kaynakları bir masanın 4 ayağı gibi düşünelim. İş, aşk arkadaşlık ve aile bu masanın ayaklarıdır. Andrew’u annesi çok küçük yaşta terk etmiştir ve babasıyla da ara ara görüşüp sinemaya gitmektedir. Babasının desteğini kısmen görmekle birlikte çoğu zaman babası Andrew yalnzıdır dolayısıyla ailesinden destek  göremez. Arkadaşlık ilişkilerini incelediğinmizde  Andrew arkadaşlarının onu sevmediğini düşünür. Göz teması kurmakta zorlanır ve  Andrew’u film boyunca kız arkadaşı dışında başka biriyle sohbet ettiğini görmeyiz. Nicole ile de ayrılınca bir destek kaynağını da kendisi yıkmış ve hayatında tutunabileceği tek şey işi olmuştur. Yarışmaya gittiği sırada kaza geçirmesiyle birlikte yarışmaya geç kalmış ve gösteri sırasında başarısız olmuştur ve Fletcher’a saldırmıştır. Konservatuardan kovulan Andrew için tam anlamıyla bir yıkım gerçekleşmiştir. Tüm müzik aletlerini toplamış ve uzun süre müzikle ilgilenmemiştir.

EDİMSEL KOŞULLAMA

Filmin sonlarına doğru Andrew konservatuardan kovulunca Fletcher aleyhine o sırada öğrenciler ile ilgili  bir davada şahitlik yapar ve Fletcher da okuldan atılır. Aylar sonra Fletcher ve Andrew bir barda karşılaşır ve Fletcher Andrew’e  insanları zorlamanın bir ihtiyaç olduğunu söylemekte ve Aferin’den daha zararlı bir kelime olmadığını söyler.Mükemmeli yaratmak için kişinin asla cesaretinin kırılmaması gerektiğini söyler fakat Andrew’in çoktan cesareti kırılmıştır..Edimsel koşullama ile bu söylemi açıkladığımızda Fletcher cezalandırılmanın insanların davranışını azaltmak yerine arttıracağını söyler fakat ceza davranışın yapılma olasılığını azaltan bir faktördür.  Andrew o an hocasının bugüne kadar öğrencilere  davranışının sebebini anlar. Fletcher daha sonra bir festivale katılacağından ve Andrew’a orkestraya katılmasını söyler. Andrew  teklifi  kabul eder ve oskestraya geri döner. Festivalin olduğu gün sahneye çıkan Andrew’a Fletcher oyun oynamıştır. Fletcher Andrew’in onu şikayet ettiğini biliyordur ve çalınacak parçalar dışında başka bir parçayı önüne koyar.. Andrew eseri çalamaz ve rezil olur. Sahneden ayrılan Andrew hocasının dediklerini hatırlar en iyisi olmak için asla vazgeçilmemesi gerektiğini hatırlar ve sahneye geri döner, ezbere bildiği’’ Caravan’’ şarkısını orkestraya çalar ve tam anlamıyla bir şov yapar. Fletcher bakışlarıyla Andrew’i onaylar ve Andrew beklediği onaylanma ihtiyacını karşılar artık mükemmele ulaşmıştır.

Sonuç olarak Whiplash izleyenlerde etki bırakacak muhteşem bir baş yapıt diyebiliriz. Özellikle caz severlerin zevkle izleyeceği film verdiği psikolojik mesajlarla adından uzun süre söz ettirecektir.

                                                                                     Psikolojik Danışman Kader Ay

Film ve kitaplar üzerine yapmış olduğumuz diğer psikolojik analizleri okumanızı tavsiye ederiz. 

Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın

Kapalı
Başa dön tuşu
Kapalı