BlogPsikoloji ve PDRZamane Akademi

RAYMOND BERNARD CATTELL: FAKTÖR ANALİTİK AYIRICI ÖZELLİK KURAMI

A)Hayatı- Tarihçesi

Bernard Cattell 1905 yılında İngiltere’nin Hiltop köyünde doğmuştur. 2 tane erkek kardeşi daha vardır. Cattell ortanca çocuktur. 6 yaşına geldiği zaman ailesi yine İngiltere’de olan bir tatil kentine taşınır. Cattel 9 yaşındayken İngiltere Birinci Dünya savaşına dahil olmuştur. Savaşın onun üzerindeki etkileri yadsınamaz.

İlerleyen dönemlerde üniversiteye başlayacak olan Cattel Londra Üniversitesi’nden eğitim bursu kazanmış ve Kings College’den onur ödülünü alarak(kimya) lisansını bitirmiştir. Psikoloji alanındaki doktora derecesini de yine bu kurumdan almıştır. (Gençtanırım-Kurt ve Çetinkaya-Yıldız,2017)

O dönemlerde alanıyla ilgili çok fazla çalışma yapamayan Cattel 8 sene sonra, Thorndike tarafından Columbia Üniversitesi’ne davet edilmiştir. Burada Edward Lee’nin laboratuvarında çalışma fırsatı yakalar. Bu çalışmalarından 1 sene sonra da çeşitli üniversitelerde profesörlük yapmıştır. Matematiksel teknikler kullanarak, psikolojinin objektifliğini incelediğini savunur. Psikoloji alanına birçok katkısı olmuştur. 43 tane kitabı bulunmakla beraber 500’den fazla da makalesi de vardır. 1998’de hayatını kaybetmiştir.

B)İnsan Doğası Görüşü

Cattel’in kuramı oldukça önemlidir. Özellikleri açıklamak ve tanımlamak için kullanmış olduğu yöntemler psikoloji alanında birçok yeniliğe yer açmıştır. Cattel kişiliği açıklarken gözlem ve iç görüden yararlanmaz bu yönüyle Allport’un kuramından farklılaşmaktadır. Cattel’i ayırı özellik kuramından ayıran 4 temel nokta vardır. Ewen(2014)bu noktaları şöyle açıklar:

  • Kişiliğin temel öğeleri faktör analizi yoluyla tanımlanabilir.
  • Bazı özellikler benzersizdir ve özellikler insanlarda farklı derecelerde bulunur.
  • Cattel psikanalitik kurama yönelir.
  • Kişiliğin hem motivasyonel hem de yapısal yönleri arasında net bir fark söz konusudur(GençTanırım-Kurt ve Çetinkaya-Yıldız,2017).

Ayırıcı özelliklerin fiziksel veya sinirsel bir statüsü olmadığını savunan Cattel, varlıkların sadece titizlik ile ölçüldüğü zaman anlaşılabileceğini belirtir(Yazgan-İnanç ve Yerlikaya,2016).

Web sitemizi ziyaret ederek psikoloji ile ilgili akademik bilgiler sunduğumuz diğer yazılarımızı da okuyabilirsiniz. 

  • KAYNAKÇA
  • Burger, J. M. (2006). Kişilik. (İ. D. Erguvan Sarıoğlu, Çev.) İstanbul: Kaknüs yayınları.
  • Kişilik Kuramları. (2017). (D. Gençtanırım- Kurt, & E. Çetinkaya- Yıldız, Çev.) Ankara: Pegem Akademi.
  • İnanç, B. Y., & Yerlikaya, E. E. (2016). Kişilik Kuramları. Pegem Akademi.
Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı